بوونی فیدراسیۆنەکە بەبێ گومان بەردی سەرەکی هەموو زانستەکانی ستار ترێکە. خەونی دروستکەر جین ڕۆدنبێری بۆ داهاتوویەک کە مرۆڤایەتی هەموو پێشوەختە ڕەخنە و شەڕە ناوخۆییەکانی خۆی لە پشتەوە خستبێتە پشتەوە بۆ ئەوەی بە قۆڵی کراوە گەشت بکات بۆ بۆشایی ئاسمان، بڕبڕەی پشتی تەواوی ناسنامەی فرەنچایزەکە دابین دەکات، بۆیە ئەو ڕاستییەی کە زەوی وەک پێشەنگێک لە یەکێتییەکی هەسارە و کولتوور و جۆرە جیاوازە بێشومارەکاندا کاردەکات، بە تەواوی پەیامی ناوەندی ترێک لە هەمەجۆریی و هاوڕێیەتی نیشان دەدات.
چەمکی فیدراسیۆنی یەکگرتووی هەسارەکان هەر لە سەرەتای فیلمی Trek لە ساڵی 1966ەوە هەبووە (چەند ئەڵقەیەک بدە یان وەربگرە)، بەڵام هەواداران بۆ ماوەیەکی زیاتر لەوەی بیری لێدەکەیتەوە، بە پێشبینیکردنی مێژووی فیدراسیۆنەکە مانەوە. هەمیشە تێدەگەیشت کە ستارفلیت قۆڵی گەڕان و بەرگری فیدراسیۆنە، بەڵام سەرچاوەی فیدراسیۆنەکە - لەوانەش چۆن دەستیپێکردووە و کێن ئەندامانی دامەزرێنەری بوون - تا درەنگانی گەشەسەندنی فرەنچایزەکە ئاشکرا نەکرا. بەڵام کاتێک دواجار دامەزرا، ئەو زانستە نوێیە لەگەڵ مێژووی دوور و درێژی ترێکدا دەگونجێت و هەموو شتێکی بەستەوە بە سەرەتای خۆیەوە.
ستار ترێک یارییە درێژەکەی بە جیهانسازییەکەی کرد. بە درێژایی وەرزی یەکەمی زنجیرەی ئەسڵی، بە تەواوی ڕوون نییە کە کاپتن کیرک و تیمەکەی ئینتەرپڕایز بۆ کێ کاردەکەن و نوێنەرایەتی کێ دەکەن و چەند زاراوەیەکی جیاواز بۆ قەبارە تاقیدەکرێنەوە پێش ئەوەی ڕۆدنبێری و نووسەرەکانی زاراوەی گونجاو بدۆزنەوە. فیلمی Starfleet لە سەرەتادا ناوی "Star Service" و "Space Fleet" بووە پێش ئەوەی بە فەرمی ناوی Starfleet بێت لە وەرزی یەکەم، ئەڵقەی 15، "The Menagerie". بە هەمان شێوە، "زەوی یەکگرتوو" یان "دەزگای لێکۆڵینەوەی بۆشایی ئاسمانی یەکگرتوو" ناویان دەپشکنرێت پێش ئەوەی لە کۆتاییدا فیدراسیۆنەکە بە دەنگی بەرز لە وەرزی یەکەم، ئەڵقەی ٢٣، "تامێک لە ئەرمەگدۆن" بگوترێ.
ئەمە ئەو کاتە بوو کە ناوی لێنرا، بەڵام بۆ ئەوەی فرەنچایزەکە بەڕاستی لێکۆڵینەوە لە سەرچاوەی فیدراسیۆنی یەکگرتووی هەسارەکان بکات زۆر زۆر زیاتری خایاند. نزیکەی چل ساڵ، ئەگەر وردبینەوە، وەک دامەزراندنی فیدراسیۆنەکە نەخرایە سەر شاشە تا فیلمی ستار ترێک: ئینتەرپڕایز، کە لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٥ بەردەوام بوو. هەرچەندە زنجیرە و فیلمی زۆر هەبوون لەم ماوەیەدا، بەڵام ئەمانە تایبەت بوون بە سەیرکردنی پێشەوە و نەگەڕانەوەی دواوە، و ئەوە تا ئینتەرپڕایز نەبوو کە دواجار فرەنچایزەکە پێشبڕکێیەکی پێشکەش کرد کە بەڵێنی بە هەواداران دا وەڵامی هەر پرسیارێک و هەموو پرسیارێک بداتەوە کە هەیانبوو دەربارەی Trek lore.
بەناوبانگە، ئینتەرپڕایز پێش ئەوەی بتوانێت سەرچاوەی فیدراسیۆنەکە بە تەواوی وێنا بکات، هەڵوەشایەوە، بەڵام هێشتا نمایشەکە توانی هەموو خاڵە دیارەکان ببڕێت. لە بنەڕەتدا فیدراسیۆن لە ساڵی ٢١٦١ پێکهات و لە بنەڕەتدا لە چوار ئەندامی دامەزرێنەر پێکهاتبوو. ئەم چوار زلهێزە گەلەئەستێرەیە پێشتر شەش ساڵ پێشتر بۆ یەکەمجار هاوپەیمانییان کردبوو وەک بەشێک لە شەڕێک لەگەڵ ڕۆمولانەکان. بەڵام ئەم هاوپەیمانیەی هەسارەکان گرژ و لاواز بوو و بە ڕوونی ئەوەی خستەڕوو کە یەکێتییەکی فەرمیتر پێویستە ئەگەر ئەم چوارگۆشەیە لە جۆرەکان بەڕاستی ببنە هاوپەیمان. ئەو جۆرانەی کە باسی لێوە دەکرا مرۆڤ بوون لە زەوی، ڤولکانەکان لە ڤولکان، ئەندۆریەکان لە ئەندۆریا و تێلاریتەکان لە تێلار پرایم.
دیارە مرۆڤ و ڤولکانەکان بڕبڕەی پشتی ستارفلیت و فیدراسیۆن بوون بە درێژایی ترێک و ستار ترێک: یەکەم بەرکەوتن پشتڕاستی کردەوە کە ڤولکانەکان یەکەم بێگانە بوون کە مرۆڤایەتی پەیوەندییان پێوە کرد. هەروەها زنجیرەکانی پێشوو ڕوونیان کردبووەوە کە ئەندۆریا و تێلار هاوپەیمانی پتەوی بوون، هەروەها نوێنەرانی ئەو هەسارانە لەسەر شاشە دەرکەوتن هەر لە سەرەتای وەرزی دووەمی TOS "گەشت بۆ بابل". هێشتا هیچ پشتڕاستکردنەوەیەکی فەرمی نەبوو کە ئەم چوار گەلە تایبەتە ئەندامی دامەزرێنەری فیدراسیۆن بوون تا ئینتەرپڕایز. تەنانەت ئەو کاتەش، تا فلاش-فۆرواردی بەرنامەکە لە کۆتاییدا، وەرزی چوارەمی "ئەمە گەشتەکانن..."ی خایاند بۆ ئەوەی ببێتە کانۆن.
پێش ئینتەرپڕایز، نە ئەندۆریەکان و نە تێلاریتەکان ڕۆڵێکی دیاریان لە فیلمەکانی نەوەی داهاتوو، دیپ سپەیس نۆ، یان ڤۆیجەردا نەبووە. ئەمەش بەهۆی بەرهەمهێنەری جێبەجێکار ڕیک بێرمانەوە بوو کە ڕقی لە دیمەن و دیزاینی هەردوو جۆرەکە بوو و پێیوابوو زۆر گەمژانە دەردەکەون.
هەرچەندە زەوی و ڤولکان و ئەندۆریا و تێلار ئەندامی دامەزرێنەری فیدراسیۆنەکە بوون، بەڵام نمایشە جیاوازەکانی ستار ترێک ئەوە ڕوون دەکەنەوە کە دواتر چەندین جیهان و جۆری دیکە پەیوەندییان بەو یەکێتییەوە کردووە و زۆری نەخایاند ژمارەی ئەندامەکان بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کردووە. بەڵام بە گشتی چەند هەسارە بەشێکن لە فیدراسیۆن؟ بەهۆی گۆڕانی هێڵی کاتیی گەردوونی ترێک، ژمارەکە نمایش بە نمایش دەگۆڕێت، لەگەڵ گۆڕانی سەردەمەکان کە هەردوو هەڵکشان و دابەزین لە دەستڕاگەیشتن و دەسەڵاتی فیدراسیۆنەکەدا دیاری دەکەن.
سەرچاوەی فەرمی بە زمانی ئینگلیزی: https://gamerant.com/star-trek-federation-founders/
